
Монголын уул уурхайн хамгийн том төсөл хэрэгжүүлэгч Оюу Толгой ХХК-ийн мэдээллийн ил тод байдал, тайлагналын үнэн зөв байдал дахин анхаарал татсан асуудал болж байна.
Тус компанийн гүйцэтгэх захирал С.Мөнхсүх 2026 оны нэгдүгээр улирлын үйл ажиллагааны тайланг хэвлэл мэдээллээр танилцуулсан ч уг тайлантай холбоотой ноцтой эргэлзээ олон нийтийн дунд үүсээд байна.
Тодруулбал, компанийн албан ёсны сувгуудаар болон зарим мэдээллийн сайтуудаар түгээсэн 2025 оны дөрөвдүгээр улирлын үйлдвэрлэлийн биет үзүүлэлтүүд алдаатай, зөрүүтэй байж болзошгүй тухай шүүмжлэл гарчээ.
Асуудлын гол нь зөвхөн нэг, хоёр тоон алдаа биш юм. Харин Rio Tinto-ийн олон улсын тайлан, англи хэл дээрх албан мэдээлэлд дурдагдсан үзүүлэлтүүд зөв байхад Монголын хэвлэл мэдээлэлд өгсөн дүн өөр байж болзошгүй гэх хардлага анхаарал татаж байна.
Энэ тухай Оюу толгой ХХК-ийн ТУЗ-ийн гишүүн байсан Э.Баясгалан өөрийн цахим хуудаст бичсэн байна.
Тэрбээр бичихдээ,
“Асуудлын гол нь цөөн хэдэн тоо буруу тайлагнасандаа ч бас биш. Үүнд:
– Энэ тоонууд нь Рио Тинтогийн гадаадад, англи хэл дээр гаргасан тайланд зөв тайлагнасан боловч Монголын хэвлэл мэдээлэлд өгсөн дүнгүүд буруу байгаа нь Монголчуудыг басамжилсан, үл ойшоосон хоёрдмол давхар стандарт (double standard) үйлчилж байгаагийн тод жишээ юм!
– Ямар нэгэн тайлан, санхүүгийн тооцоололд ганц ширхэг л алдаа бүхий агуулга байхад тэр тайлан тэр чигтээ найдваргүй, итгэл төрүүлэхгүй буюу “ХЭРЭГГҮЙ” болдог!
– Дараалсан улирлуудын тайлангийн нэг нь алдаатай бол цаг хугацааны хувьд, жилийн өссөн дүнгээр г.м. харьцуулсан тооцоолол хийж, үйл ажиллагааг том зургаар харахад хүндрэлтэй, боломжгүй болдог!
– Ер нь Оюу Толгой ХХК буюу Рио Тинтогийн менежмент нь санхүүгийн мэдээллээ (нийт борлуулалт, зардал, ашиг, цэвэр мөнгөн гүйлгээ зэрэг) бүрэн бүтэн, ил тод, нээлттэй тайлагнадаггүй хэр нь, амнаас нь алт унах мэт цөөхөн хэдэн баяжмалын биет тоонууд тайлагнахдаа үнэн зөв, алдаа мадаггүй гаргаж чадахгүй бол тэгээд танай улирлын тайлангаар Монголчууд бид яах вэ дээ!!!???”









Санхүү, үйл ажиллагааны тайлан гэдэг бол аливаа компанийн ил тод байдлын хамгийн чухал үзүүлэлт. Түүнд орсон ганцхан алдаа ч нийт тайлангийн найдвартай байдалд сэв суулгах магадлалтай.
Ялангуяа улирлуудын тайлан хоорондоо уялдаатай байдаг тул нэг үеийн зөрүү дараагийн тооцоолол, жилийн дүн, өсөлтийн үзүүлэлтүүдэд шууд нөлөөлдөг. Ийм нөхцөлд хөрөнгө оруулагчид, бодлого боловсруулагчид, олон нийт бодит нөхцөл байдлыг үнэлэхэд хүндрэл үүсдэг.
Оюу Толгой ХХК-ийн хувьд өмнө нь ч мэдээллийн ил тод байдал, зардлын бүтэц, мөнгөн гүйлгээ, ногдол ашигтай холбоотой асуудлаар шүүмжлэл дагуулж байсан. Энэ удаагийн маргаан нь тэдгээр эргэлзээг улам бататгаж, компанийн дотоод хяналт, мэдээлэл боловсруулах, олон нийтэд хүргэх процесс ямар түвшинд байгааг дахин асуухад хүргэж байна.
Мэдээллийн зөрүү нь санаатай эсэхийг шууд дүгнэх боломжгүй. Энэ нь энгийн орчуулгын алдаа, дотоод хяналтын сул байдал, эсвэл мэдээлэл боловсруулах шатанд гарсан техникийн зөрүү байж болох юм. Гэвч аль ч тохиолдолд олон нийтэд буруу мэдээлэл хүрсэн бол албан ёсны залруулга хийж, тайлбар өгөх нь компанийн үүрэг юм.
Олон улсын жишгээр бол ийм тохиолдолд компаниуд тайлангаа засварлаж, тодруулга гарган, итгэлцлийг сэргээх арга хэмжээ авдаг.
Иймд Оюу Толгой ХХК-ийн удирдлагаас уг асуудалд тодорхой, нээлттэй тайлбар өгч, хэрэв зөрүү байгаа бол яаралтай залруулга хийх шаардлага бий.
Учир нь уул уурхайн стратегийн том төсөл хэрэгжүүлэгч компанийн хувьд зөвхөн үйлдвэрлэлийн үзүүлэлт бус, олон нийттэй харилцах итгэлцэл нь өөрөө үнэт капитал байдаг. Хэрэв энэ итгэл алдагдвал хэдэн тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалтаас ч илүү том эрсдэл үүсэхийг үгүйсгэх аргагүй юм.







