
Намар болж улс төрийн амьдрал эрчимжиж, талуудын тэмцэл сөрөг хүчинтэйгээ зэрэгцэн эхэллээ.
МАН доторх 30 болон 38-ын бүлгийн зөрчил намжсангүй. Харин ч намрын улс төрийн өмнө ил хэлдэг үгнээсээ илүү далд тохироо, хүлээлт, байр суурийн тоглолт давамгайлах шинжтэй байна.
Тэд эвлэрсэнгүй. Гэхдээ одоохондоо шууд мөргөлдөхийг ч хүсэхгүй байна.
30-ын бүлгийнхэн өөрсдөд нь улс төрийн хувьд хамгийн ашигтай мөчийг хүлээж сууна гэх яриа улс төрийн хүрээнд хүчтэй байна. Энэ нь Засгийн газрыг шууд унагах тухай биш, харин эхлээд өрсөлдөгчийнхөө байр суурийг сулруулж, дараа нь шийдвэрлэх цохилт өгөх тактик байж болох юм.
Харин МАН-ын дотоод зөрчил нэг талаас сөрөг хүчинд боломж өгч байна. Ялангуяа Ардчилсан намын хувьд эрх баригч намын дотоод хагарал нь тэдэнд улс төрийн “капитал” болж өгнө.
МАН өөр хоорондоо хүч үзэх тусам АН сонгогчдод өөр хувилбар болох орон зайгаа нэмэгдүүлэх боломжтой болно.
Гэхдээ энэ намрын улс төрийн хамгийн том асуулт бол “МАН-ын УИХ дахь 30, 38-ын бүлгийнхний хэн нь ялах вэ?” гэхээсээ илүү “МАН-ын дарга, Ерөнхий сайд Н.Учралын улс төрийн хувь заяа хэрхэх вэ?” гэсэн асуулт болно.
Н.Учралыг буулгах улс төрийн оролдлого үргэлжилсээр… Гэхдээ Ерөнхий сайдыг огцруулснаар бүх зүйл дуусахгүй. Харин ч дараагийн сайдыг хэн томилох вэ гэдэг нь МАН доторх дараагийн тохирооны гол зангилаа юм.
Өөрөөр хэлбэл, Н.Учралын асуудал бол ганц Ерөнхий сайдын суудал, ганц хүний асуудал биш. Түүний ард Засгийн газрын бүтэц, фракцуудын харилцаа, Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнөх улс төрийн байрлал зэрэг илүү том тоглолт давхар явж байгаа юм.
Ерөнхийлөгчийн сонгууль аль хэдийн эхэлсэн
Монголын улс төрд сонгууль нь албан ёсоор зарлагдахаас хамаагүй өмнө эхэлчихдэг. Ялангуяа Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн хувьд нэр дэвшигчээсээ өмнө нөлөөний сүлжээ, улс төрийн баг, санхүүгийн боломж, олон нийтийн дэмжлэгийн суурь бэлтгэгдэж эхэлсэн.
Энэ утгаараа Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацааны сүүлийн жил эхэлж буй нь өөрөө улс төрийн тоглолтуудын талбар болдог.
Одоогийн Ерөнхийлөгч дараагийн Ерөнхийлөгчийн сонгуульд шууд нэр дэвших боломжгүй байсан ч улс төрийн нөлөөгөө хадгалж, өөрийн хүссэн нэр дэвшигчийг дэмжих, сонгуулийн өрсөлдөөнд нөлөөлөх боломжтой. Тиймээс дараагийн сонгуульд хэн өрсөлдөхөөс гадна хэн хэний улс төрийн нөлөөг багасгаж чадах вэ гэдэг өрсөлдөөн зэрэгцэн явагдах нь гарцаагүй байна.
Улс төрийн нэгэн таамаг хүчтэй сонсогдож эхэлсэн.
Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн сүүлийн жилд түүний улс төрийн нөлөөг сулруулахын тулд нэр хүндэд нь чиглэсэн олон нийтийн “кампанит ажил” өрнөх үү? Хэрэв ийм тоглолт үнэхээр эхэлсэн бол энэ нь зөвхөн нэг хүнийг шүүмжилсэн улс төрийн кампанит ажил биш. Харин дараагийн Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнөх хүчний харьцааг өөрчлөх оролдлого байж мэднэ.
Д.Амарбаясгалангийн хоёр тал дахь тоглолт
МАН төрийн эрхэнд байгаа үед хэдийгээр сул гишүүн болсон ч 30-ын бүлэгтэй, одоо ч улс төрд хүчтэй нөлөөтэй нэгэн бол УИХ-ын гишүүн Д.Амарбаясгалан. 30-ын талын гол хоёр тоглогчийн нэг гэгддэг түүнийг Н.Учрал өөрийнхөө дэргэд ажиллуулж байгаа нь улс төрийн хүрээнд янз бүрийн тайлбар дагуулж байна.
Албан ёсны тайлбар нь сонгуулийн гол зохион байгуулалт, улс төрийн ажлыг хийлгэх зорилготой байж болох ч улс төрийн өнцгөөс харвал үүнээс өөр тайлбар ч гарч ирнэ.
Нэг талд нь МАН-ын дотоодын хүчтэй тоглогчдын нэг Д.Амарбаясгалан. Нөгөө талд нь Засгийн газрын төвд байрлаж буй Н.Учрал. Энэ хоёрын ойртолт нь улс төрийн хамтын ажиллагаа юу, эсвэл илүү том тактикийн хэсэг үү? Бүр цаашлаад энэ нь Л.Оюун-Эрдэнэ, Д.Амарбаясгалан нарын олон жил бий болгосон улс төрийн итгэлцэлд сэв суулгах оролдлого байж болох уу?
Энэ бол одоогоор батлагдсан баримт биш. Гэхдээ улс төрийн хүрээнд Д.Амарбаясгаланг хоёр талд зэрэг ажилладаг гэх хардлага өмнө нь ч яригдаж ирсэн. Харин Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнөх сунгаа эхэлж буй энэ үед ийм хардлага улс төрийн хувьд илүү үнэ цэнтэй болж байна.
Учир нь сонгуулийн өмнөх улс төрд хэний талд байгаа нь бус, хэний талд байгаа мэт харагдаж байгаа нь хүртэл стратегийн ач холбогдолтой.
30-ынхан хөдлөх цаг нь болоогүй
Улс төрийн бүлэглэлүүдийн хувьд өрсөлдөгчөө хамгийн сул үед нь цохих нь илүү ашигтай. Тиймээс өнөөдөр эвлэрэхгүй байгаа ч маргааш шууд хөдөлнө гэсэн үг биш. Харин өөрсдөд нь хамгийн ашигтай нөхцөл бүрдэхийг хүлээж байж болох юм.
Хэрэв 30-ынхан үнэхээр Н.Учралыг буулгах зорилготой байгаа бол тэд цаг нь болохыг хүлээж байна.
Энэ хүлээлт дотор гурван тоглолт зэрэг явагдаж байна.
Нэгдүгээрт, Засгийн газрын тогтвортой байдал
Хоёрдугаарт, МАН-ын дотоод хүчний харьцаа
Гуравдугаарт, 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнөх улс төрийн байрлал
Эдгээр гурван тоглолт нэг цэг дээр огтлолцвол Н.Учралын Ерөнхий сайд байх эсэх асуудал гэнэтхэн л том улс төрийн хямрал болж хувирах боломжтой.
Тиймээс энэ намар нэг сайдын суудал хэний гарт очих тухай биш, дараагийн Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнө МАН дотор хэн хэнийхээ улс төрийн нөлөөг үлдээх вэ гэсэн илүү том тэмцлийн эхлэл болж мэднэ.
Энэ бүхний эцэст МАН-ын 30 ба 38-ынхан эвлэрээгүй. Харин тэдний хэн нь ч одоохондоо бүх картаа дэлгээгүй байна. Ерөнхий сайд Н.Учралын суудал бол тэр картуудын зөвхөн нэг нь л байж мэднэ.










