
Хүний Эрхийн Үндэсний Комисс 21 дэх тайлан илтгэлээ 2021 онд олон нийт, УИХ-д танилцуулсан ба энэ үеэр “Цэргийн албаны дүрмийн бус харьцааны эрх зүйн зөрчлийн нөхцөл байдалд хийсэн дүн шинжилгээ” хэмээх судалгааг ч ил болгосон юм. Судалгаанд, “Сүүлийн 10 жилийн хугацаанд цэргийн анги, байгууллагад 468 гэмт хэрэг, сахилгын зөрчил бүртгэгдэж, хамгийн багадаа 44 хүний амь нас хохирсноос хугацаат цэргийн алба хаагчийн амь нас хохирсон 20, эрүүл мэнд хохирсон 126, цэргийн албанаас оргон зайлсан 56, дүрмийн бус харьцааны зөрчилд өртсөн 105 тохиолдол бүртгэгдсэн” гэжээ.
Энэхүү судалгаагаар хугацаат цэргийн алба хаагчдын 18.8 хувь, хугацаат цэргийн алба хаасан иргэдийн 45.1 хувь нь цэргийн алба хааж байх үедээ дүрмийн бус харьцаанд өртсөн гэж хариулжээ. Энэ нөхцөл байдлыг 2006 онд ХЭҮК-оос хийсэн судалгаатай харьцуулахад цэргийн дүрмийн бус харьцааны зөрчлийн хэлбэрээсээ хамаарч 11.3-20.4 хувиар буурсан гэдгийг мэдээлэлдээ дурдаад цэргийн алба хаагчдын хоорондын дүрмийн бус харьцаа, түүнээс үүдэлтэй хүний амь нас, эрүүл мэнд хохирч байгаа шалтгаан нь нэг талаас цэргийн албаны үйл ажиллагааны доголдол, хяналт шалгалт тогтолцоо сул, урьдчилан сэргийлэх ажил үр нөлөө багатай, нөгөө талаас хугацаат цэргийн албанд татагдан ирж байгаа иргэдийн нийгэм, эдийн засгийн нөхцөл байдал, хувь хүний төлөвшилтэй холбоотой байгааг танилцуулгад онцолсон байгаа юм.
Харин Өрөг.мн сайтын редакц энэхүү тайлангаас хойш хэдэн цэрэг амиа алдсаныг тооцоход 2021 онд гурван цэрэг, 2022 онд гурван цэрэг, 2023 онд таван цэрэг тус тус амиа алджээ. Ингээд нийт 2011 оноос хойш 2023 оны хооронд буюу 12 жилийн дотор 56 хүн цэргийн анги, байгууллагад энхийн цагт амиа алджээ.
2021.02.07 Дундговь аймгийн хилийн цэргийн 0129 дүгээр ангид цэргийн алба хааж байсан 21 настай залуу харуулын байранд өөрийгөө боомилсон байдалтай олдсон.
2021.03.28 Зэвсэгт хүчний 326 дугаар ангид алба хааж байсан байлдагч Б салааны даргадаа зодуулж нас барсан.
2021.04.24 Дорноговь, Хатанбулаг сум. Сулинхээрийн 0168 дугаар ангийн алба хаагч Х малын хашаанаас хоолойгоо боомилсон байдалтай олдсон.
2022 онд:
2022.06.16 Дотоодын цэргийн 05 дугаар ангийн хугацаат цэргийн албан хаагч, 18 настай Н ходоод нь задарч нас барсан.
2022.07.13 Өмнөговь аймагт, Зэвсэгт хүчний 167 дугаар ангид алба хааж байсан, хугацаат цэргийн албан хаагч 19 настай “Н” амиа алдсан.
2022.09.28 Увс аймгийн 0245 дугаар ангид алба хаагч байлдагч С амиа алдсан.
2023 онд:
2023.02.27 Төв аймаг, Алтанбулаг сум. ЗХ 311 дүгээр ангид алба хааж байсан хугацаат цэргийн алба хаагч нас барсан. 2023.05.12 Баян-Өлгий аймгийн хилийн цэргийн 0165 дугаар ангид шинээр цэрэгт татагдсан 19 настай хүү амиа алдав. 2023.05.20 Ховд аймгийн төв буюу Зэвсэгт хүчний 123 дугаар ангийн хашаан дотор нэгэн цэрэг өөрийгөө боомилсон байдалтай нас барсан.
2023.06.23 Оюутан цэрэг гүйж байхдаа ухаан алдаж унан эмнэлэгт хүргэгдээд нас барсан.
2023.11.13 Зэвсэгт хүчний 326 дугаар ангид алба хааж байсан залуу амиа алдсан.
Манай улсын батлан хамгаалах салбарт системийн шинэчлэл хийх шаардлагатай байгаа нь эдгээр цэрэг эрсийн үхлээс харагдаж байна. Гэвч манай улсын ямар ч албан тушаалтан энхийн цагт амиа алдсан 56 эрийн өмнөөс хариуцлага хүлээж байгаагүй бөгөөд ар гэрт нь эмгэнэл илэрхийлээд оршуулгын зардал өгөөд л үхлийн асуудлыг хаадаг жишиг тогтчихоод байна.