2025 онд нийслэлийн 204 хороонд тохижилтын чиглэлээр 582 төсөл, арга хэмжээг хэрэгжүүллээ
Монголын улс төрд ээлжит дуулиан бус, системийн шинжтэй том сорилт үүсээд байна.
“Бодь” групптэй байгуулсан оффтейк гэрээтэй холбоотой нээлттэй сонсгол хийх санаачилга УИХ дотор хүчтэй өрнөж, эрх баригчид болон сөрөг хүчний аль алинаас дэмжлэг татаж эхэлсэн нь анхаарал татаж байна. Энэ бол ганц компанийн гэрээний асуудал биш, харин нүүрсний экспорт, төр, хувийн хэвшлийн харилцаа, нууцын дэглэм, авлигын сэжиг бүхий хэлцлүүдийг хамарсан томоохон улс төрийн зангилаа болж хувирч байна.
УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаярын санаачилсан хянан шалгах түр хороо байгуулах санал уг маргааныг албан ёсны институцийн түвшинд гаргаж ирэв. Түр хороо байгуулахад шаардлагатай гарын үсгийг цуглуулах явц үргэлжилж байгаа бөгөөд энэ нь парламент доторх хүчний харьцаа, улстөрчдийн бодит байр суурийг ил гаргах шалгуур болж байна.
Улс төрийн практикт ийм сонсголууд ихэвчлэн нам хоорондын зөрчилдөөний хэрэгсэл болдог ч энэ удаа олон намын төлөөлөл нэгдэж байгаа нь онцлог.
УИХ-ын гишүүн Л.Гантөмөр “УИХ-ын хяналт шалгалт тасралтгүй явах ёстой, ямар ч сонсголд оролцоход бэлэн” гэж мэдэгдсэн нь парламентын хяналтын үүргийг сануулсан байр суурь байв.
Харин УИХ дахь АН-ын бүлгийн дарга О.Цогтгэрэл илүү хурц байр суурь илэрхийлж, “110 сая ам.долларын авлигын асуудал, “Бодь”-ийн оффтейк, Харбины гэрээ бол үндсэндээ нэг асуудал” хэмээн холбож тайлбарласан нь уг асуудлыг дангаар нь бус системийн хэмжээнд харж буйг илтгэнэ.
УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг “Харбин, Бодь, Ухаа худаг бүгдийг нь шалгах ёстой” гэж мэдэгдсэн бол УИХ-ын гишүүн Ж.Золжаргал “нүүрсэн дээрх бүх оффтейк гэрээг хамруулан шалгах хэрэгтэй” гэсэн байр суурь илэрхийлжээ.
Эдгээр мэдэгдлүүдээс харахад улс төрчид зөвхөн нэг гэрээг биш, нүүрсний экспортын хүрээнд байгуулсан оффтейк хэлцлүүдийн цогц системийг сөхөх сонирхолтой байна. Энэ нь асуудлыг илүү том хүрээнд авч үзэх, улмаар бодлогын түвшинд өөрчлөлт хийх боломж нээж болох ч нөгөө талаас улс төрийн эрсдлийг нэмэгдүүлж байна.
Маргааны гол зангилаа нь нууцын зэрэглэлтэй гэрээ. УИХ-ын гишүүн Б.Мөнхсоёл “далд зүйлийг ил болгохын тулд сонсгол хийж байна” гэж онцолсон бол УИХ-ын гишүүн Ц.Туваан “нууцын цаана хардлага үүсдэг, ил тод байвал эргэлзээ арилна” хэмээн мэдэгдсэн. Өөрөөр хэлбэл, улс төрчид ил тод байдлыг улс төрийн зэвсэг болгон ашиглаж эхэлсэн бөгөөд энэ нь олон нийтийн дэмжлэг авах гол суурь болж байна.
Нөгөө талд, гүйцэтгэх засаглалын түвшинд ч энэ асуудал аль хэдийн хүрч, Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнэ “Бодь группийн оффтейк гэрээ болон авлигын асуудлаар 894 хуудас материалыг АТГ-т өгсөн” гэж мэдэгдсэн нь уг хэрэг зөвхөн улс төрийн маргаан биш, хууль хяналтын байгууллагын түвшинд шалгагдаж эхэлснийг харуулж байна.
Эндээс нэг чухал асуулт гарч ирнэ. Энэ сонсгол үнэхээр үнэнийг ил болгох уу, эсвэл улс төрийн дараагийн тэмцлийн тайз болох уу. Монголын парламентын түүхэнд нээлттэй сонсголууд олонтаа зохион байгуулагдсан ч бодит хариуцлага, системийн өөрчлөлт авчирсан тохиолдол ховор. Харин энэ удаагийнх оффтейк гэх онцлог механизм, стратегийн салбар болох нүүрсний экспорттой холбогдож байгаагаараа өмнөхөөс өөр.
Хэрэв түр хороо байгуулагдаж, сонсгол бодитоор явагдвал “нууц гэрээ” гэх ойлголтыг улс төр, эдийн засгийн харилцаанаас шахах эхлэл тавигдаж мэднэ. Үүнтэй зэрэгцэн төр, хувийн хэвшлийн томоохон хэлцлүүдийг ил тод, өрсөлдөөнт, хяналттай болгох шаардлага улам тод тавигдана. Харин эсрэгээрээ, хэрэв энэ санаачилга замхарвал оффтейк хэлцлүүдийн эргэн тойрон дахь хардлага улам гүнзгийрч, улс төрийн итгэлцэлд дахин цохилт өгнө.
Иймээс “Бодь”-ийн оффтейк гэрээ тойрсон сонсгол бол нэг удаагийн улс төрийн маргаан биш, Монголын төрийн ил тод байдал, парламентын хяналтын чадавх, авлигын эсрэг бодит тэмцлийн шалгуур болж хувирч байна. Энэ удаа улс төрчид үнэхээр системийг өөрчлөх үү, эсвэл ээлжит дуулианыг өнгөрөөх үү гэдэг асуултын хариу тун удахгүй тодорхой болно.
0
0
0
0
0
0
0
0
