
Эрх баригч намынхан олон нийтийн анхаарлыг өөр зүгт хандуулж байгаад дахин “нэг хороо” хутгаж байна. Энэ бол сонгуулийн тухай хууль. Т.Бадамжунайн баривчлаад ирлээ гэж шуугиулах хойгуур АН болон МАН-ынхан өөр өөрсдийн ашиг сонирхлыг шингээсэн хуулиа өргөн барьж байна. Дараагийн сонгуульд гишүүдийн тал хувь нь намын нэрсийн жагсаалтаар сонгогдох хувилбарыг аль аль тал нь болосвруулаад байгаа юм.
МАН-ЫН ХУВИЛБАР 38:38
Эрх баригч намынхны боловсруулсан хуулиар Сонгуулийг холимог тогтолцоогоор явуулахдаа 38 гишүүнийг тойргоос сонгож, 38 гишүүнийг намын жагсаалтаар сонгохоор байна. Ингэхдээ хуульд дараах өөрчлөлтүүдийг тусгана. Үүнд, Сонгуулийн зардлыг бууруулж, зурагт самбар, ухуулагч шадар туслахуудын тоог багасгаж, аль болох хямд зардалтай сонгууль явуулахад анхаарах, нэр дэвшигчдийн доторх нэг хүйсийн эзлэх хувь 30-аас доошгүй байх зэрэг заалтууд тусгажээ. Өөрөөр хэлбэл, өргөн барьсан хуулийн төслөөс харвал эмэгтэйчүүдийн квот нэмэгдэхээр байна. МАН-ынхан улстөрийн намуудын саналыг тусгасан учир ийм шийдэлд хүрсэн гэж тайлбарлав.
Сонгуулийн тухай хуулийн ажлын хэсгийн ахлагч Н.Энхболд өчигдөр /2023.04.06/ сэтгүүлчдэд мэдээлэл өгөхдөө “Сонгуулийн зардал хэмнэх, мөнгөний нөлөөг арилгахад холимог тогтолцоо давуу талтай. Өмнөх жилүүдэд можаритор тогтолцоогоор бид сонгуулиа зохион байгуулдаг байсан. Тэр үед иргэдийн саналын тал хувь нь УИХ-ын гадна үлдэж байна гэдэг шүүмжлэл гардаг байсан. Бид зөвхөн ирэх сонгуулиа бодож хуулиа боловсруулаагүй. Нийгмийн олон талын төлөөллийг УИХ-д оруулахын тулд хуулийн төслөө боловсруулсан. Хуулийг энэ оны зургаадугаар сарын 20-ноос өмнө батлах шаардлагатай” гэсэн юм.
АШИГТАЙ ТОХИРОО ХИЙХ ХҮСЭЛТЭЙ АН-ЫН ХУВИЛБАР НЬ 48:28
“Нүүрсний хулгайд холбогдсон Д.Бат-Эрдэнэ гишүүнээ авч үлдмээр байна. Манай хүн хулгай хийгээгүй шүү дээ” хэмээн хэлд орж, олон нийтийн итгэл найдварыг хугалсан Ардчилсан намынхан ирэх сонгуулийг хэрхэн өөрсдөдөө ашигтай байх хувилбарыг ч давхар боловсруулж байна. Тэдний тооцоолсноор УИХ-ын 48 гишүүнийг тойргоос сонгож, 28 гишүүнийг намын жагсаалтаар сонгохоор зэхэж байна. Гэхдээ МАН-аас ялгаатай нь намын жагсаалтад орж автоматаар УИХ-ын гишүүн болох хүнд шалгуур тавих ёстой, дотоод шалгаруулалт явуулах хэрэгтэй гэв. Энэ талаар УИХ дахь АН-ын бүлгийн дарга О.Цогтгэрэл “"Сонгогчдын 40 хувийн саналыг авсан нам эрх мэдлийн 80 хувийг авдаг байж болохгүй. Сонгогчдын санал гээгддэг асуудлыг цэгцлэх ёстой. Тиймээс бид холимог тогтолцоог дэмжиж байна. Бидний өргөн барьсан хуулийг МАН-аас өргөн барьж буй хуультай нэгтгэн хэлэлцэх боломжтой" гэж мэдэгдээд буй.
ХҮН НАМ 50:50 ХУВИЛБАРЫГ ДЭМЖИВ
МАН-ын охин нам, МАН-ын дохиураар ажилладаг гэх нэршлийг нэгэнт зүүсэн ХҮН намынхан ч Сонгуулийн тухай хуулийн нэмэлт өөрчлөлттэй санал нэгджээ. Засгийн газраас биднээс санал авсан, хуулийн нэмэлт өөрчлөлт бодитой гарах боломжтой гэж УИХ-ын гишүүн Т.Доржханд мэдэгдэв. Тэдний тайлбарлаж байгаагаар, парламент хяналттай, бодлогын мэтгэлцээн өрнүүлдэг байхын тулд 50 хувьд пропорцианаль системээр сонгох буюу намын жагсаалтаар сонгодог байх нь зөв гэж үзэж байна.
Ийнхүү намууд УИХ дээр санал нэгдэж, холимог тогтолцоогоор сонгууль явуулах нь тодорхой болж байна. Энэ тогтолцоогоор сонгууль явуулснаар сонгогчдын санал гээгдэхгүй байх давуу талтай ч хулгайд холбогдсон, ашиг сонирхлын зөрчилтэй, намдаа хамгийн их мөнгө өгч, мөнгөөр зодсон муу нэртнүүд тооноор орж ирээд УИХ-ын гишүүн болох боломжтой. Тиймээс ч олон нийт улстөрийн намуудын ёс зүй нэхэж, төрд иргэдийг төлөөлж чадахуйц нэр цэвэр, шударга хүнийг оруулж ирэх шаардлага тавих хэрэгтэй болоод байна. Парламент гэдэг Монгол улсын хууль тогтоох дээд байгууллага болохоос биш мөнгөтэй, ёс зүйгүй хүмүүсийг тоглодог, эрх ашгаа гүйцэлдүүлдэг талбар биш юм.