
Ажлын байран дээр очоод ярилцлага өгөхөд “Уучлаарай та харааны бэрхшээлтэй учраас бид авах боломжгүй гэх хариуг үргэлж сонсдог. Яагаад тэр байгууллагууд намайг ажилд авч чадахгүй байна вэ гэхээр надад итгэхгүй байна шүү дээ. Миний хийж чадах зүйлийг мэдэхгүй байна.” гэж ярих түүнийг А.Сайханцэцэг гэдэг. Түүний хувьд их сургуулиа төгсөөд хоёр жил орчим болж байгаа боловч тогтсон ажил олдохгүй өөрийн ТББ-аа сайн дураараа ажиллуулж нийгэмд гэр асаан явж буй харааны бэрхшээлтэй иргэн юм.
-Намайг А.Сайханцэцэг гэдэг. Өнгөрсөн жил Улс төр судлаач мэргэжлээр төгссөн. Хоёр жилийн өмнө найзуудтайгаа хамтраад “Монголын хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд залуусын төлөө Амь Нэгдэл” гэдэг нийгэмд үйлчилдэг Төрийн бус байгууллага байгуулсан. Би харааны бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн сурдаг 116-р сургуулийг төгссөн. Сургуулийнхаа төгсөгч нарт компьютерын мэдлэг, их сургуульд хэрхэн суралцах, нийгмийн хандлагатай хэрхэн хөл нийлүүлж алхах вэ гэсэн сургалтуудыг зохион байгуулдаг. Ажлын байран дээр очоод ярилцлага өгөхөд “Уучлаарай та харааны бэрхшээлтэй учраас бид авах боломжгүй” гэх хариуг үргэлж сонсдог. Яагаад тэр байгууллагууд намайг ажилд авч чадахгүй байна вэ гэхээр надад итгэхгүй байна гэсэн үг байхгүй юу. Надад яагаад итгэхгүй байна вэ гэхээр тэр хүмүүс мэдэхгүй байгаа юм. Хүн мэдэхгүй зүйлдээ итгэдэггүй. Тэгэхээр магадгүй нөлөөллийн ажлууд хийх ёстой байх. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүс ажиллаж, хөдөлмөрлөж чадна. Word дээр ажиллаж чадна, Powerpoint хийж чадна, бусдын адил ямар нэг бичиг баримт боловсруулж чадна гэдэг мэдлэг мэдээллийг контентуудаар дамжуулж өгөх хэрэгтэй гэж боддог. Нийгэмд шууд “Бид нарыг аваач ээ” гэхгүй “эд чинь чаддаг юм байна шүү дээ” гэх бодол төрүүлэх контентуудыг хийвэл зүгээр юм болов уу гэж сүүлийн үед бодож байгаа. Ажил хайгаад эхлээд хувийн байгууллагуудаар явж байгаа юм. Тэгээд дараа нь төрийн байгууллагад хандахад “Чи яагаад төрийн байгууллагад орох гээд байгаа юм” гэдэг. Яагаад гэвэл хувийн байгууллага авахгүй байна шүү дээ. Ийм сонин байдалд ордог.
-Хэчнээн байгууллагаас “үгүй” гэдэг үг сонсов?
-Өө тэгээд арав гаруй байгууллага болж байна. Гэхдээ зөвхөн надад тулгарч байгаа асуудал биш. Бүх хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст тулгарч байгаа шүү дээ. Би чинь их сургууль төгсчхөөд ажил хайж байгаа хүн. Операторын ажлаас татгалзсан хариу аваад, төрийн албаны шалгалт өгчхөөд төрийн албаны, засгийн газар, яамдуудтай уулзсан. Одоохондоо тоймтой хариу байхгүй байна. Болохгүй бол арга зам нь гарч ирнэ шүү дээ. Гадаадад сурна, ахиад цаашаа илүү сурна гэж бодож байна. Хувьдаа төрийн бус байгууллагатай болохоор ажилтай хүн шиг л яваад байна. Гэхдээ ямар ч цалингүй л дээ.
-Чиний хувьд хараагаа бүрэн алдсан шүү дээ. Хамгийн их талгамдаж буй асуудлууд ямар асуудал байна?
-Юун түрүүнд 21-р зуун байна даа. Веб сайтуудаа хөгжүүлмээр байна. Тохиргоонуудаа судлаад зөвхөн харааны бэрхшээлтэй хүн хөгжүүлнэ гэсэн үг биш шүү дээ. IT-ийн мэдлэгтэй хэн ч судлаад хөгжүүлэх бүрэн боломжтой. Тэгэхээр веб сайтын хүртээмжийн асуудлыг нэн түрүүнд шийдэх хэрэгтэй байна. Тэгж байж харааны бэрхшээлтэй иргэд болон бусад хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд мэдээллээ авах бүрэн боломжтой болно гэсэн үг. Тэгэхээр энэ талаар судалгаа хийгээд холбогдох байгууллагуудтай хамтарч ажиллаад гол нь ажилласныхаа дараа үр дүнгээ гаргадаг байгаасай гэж хүсэж байна. Дэд бүтцийн асуудал гэх юм бол зорчих эрх маань маш их зөрчигддөг. Автобусаар явах гэхээр чиглэлүүд нь ойлгомжгүй. Автобусны аппликейшн нь хүртээмжгүй. Автобусныхаа тоог харж чадахгүй учраас хаана суухаа мэдэхгүй, таксигаар явъя гэхээр аюулгүй байдал гээд л асуудлууд тулгарч байна даа.