
Засгийн газар ирэх дөрвөн жилд 14 мега төсөл хэрэгжүүлж, тогтолцооны 14 реформыг хийхээр төлөвлөсөн. Уг төслүүдийн эхэнд “Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын гүүрийг барих төсөл бөгөөд Ерөнхий сайд энэ сарын эхээр БНХАУ-д хийсэн айлчлалын үеэр тус улстай хамтран барих тухай Монгол Улсын Засгийн газар, БНХАУ-ын Засгийн газар хоорондын хэлэлцээр”-т талууд гарын үсэг зурж, хүчин төгөлдөр болгосон. Ингэснээр олон жил гацаанд байсан Гашуунсухайнт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын төслүүд хэрэгжих боломжтой болсон.
Хэлэлцээрээр Гашуунсухайт-Ганцмод төмөр замын боомтын хоёр улсын хилийн шугам дайран өнгөрөх цэг дээр төмөр замын тулгуур, бусад объектын барилга угсралтын ажлуудыг хамтран гүйцэтгэх харилцааг зохицуулах аж.
50 сая тонн хүртэлх ачаа тээвэрлэх хүчин чадалтай Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн 233 км төмөр замыг 2022 оны есдүгээр сард ашиглалтад оруулсан ч БНХАУ-ын нарийн царигтай төмөр замтай холболт хийж чадалгүй гацаад байсан юм.
2024 оны аравдугаар сарын 28-ны өдөр БНХАУ-ын “Чайна Энержи” компаниас Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Ц.Туваанд хаяглаж захидал ирүүлсэн нь Хятадын тал төмөр замын холболтын гүүрэн байгууламжийг барьж өгөхийнхөө хариуд манайхаас юу хүсч байгааг мэдэх сэжүүр хэмээн улс төрийн хүрээнд анхаарал татаж байна.
Захидалд,
“Чайна Энержи” компани нь Монголоос нүүрс тээвэрлэхэд зориулж, 2015 онд Гашуунсухайт төмөр замыг нарийн царигаар барихдаа 7.1 тэрбум юань зарцуулж, өнгөрсөн 16 жилд 2.7 тэрбум юанийн алдагдал хүлээсэн. Одоо 4.1 тэрбум юань зарцуулж байж, хоёр талын ӨРГӨН, НАРИЙН төмөр замын холболт, гүүрэн гарц зэргийг байгуулах ба үүнд 3-4 жил зарцуулахаар байна.
Монголын талтай өргөн, нарийн царигийн асуудлаар МАРГАХГҮЙ, улс төрийн бодлогыг нь хүндлэн үзсээр ирэв. Цаашид ч ийм байдлаар хандах болно гэсэн байр сууриудыг голчлон онцолжээ.
Захидалд Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар 14 мега төслөө эрэмбэлэхдээ Гашуунсухайт тэргүүтэй “мухар” төмөр замуудыг холбох асуудлыг нэгдүгээрт жагсаасныг онцолж, тодорхой нөхцлүүдээр хамтран ажиллахыг санал болгосон байна.
Эндээс харахад, “Чайна Энержи” тавантолгойн нүүрсний зах зээл дээр гол тоглогч байж, үнэ хийгээд олборлолтын хэмжээг тогтоон, олборлолтоыг нэмэгдүүлэх, худалдан авалт хийх, ингэхдээ зөвхөн сайн чанарын коксжих нүүрс авах гэх мэт санал тавьжээ.
Одоо Засгийн газрын тэргүүн улс төрийн намуудтайгаа хэрхэн зөвшилцөх болон олон нийтийн хандлагаас цаашдын ажлууд нь хамаарна. Тэрээр өнөөдөр УИХ дахь МАН бүлэг болон Ардчилсан намын бүлгийн хуралдаанд оролцож “Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын гүүрийн бүтээн байгуулалтын талаар мэдээлэл хийсэн бол ХҮН намын зөвлөлөөс мэдээлэл сонссож, байр сууриа илэрхийллээ.
Эдийн засгийн хийгээд улсын төсвийн гол орлого, тэлэлтийг бий болгох нүүрсний тэр дундаа тавантолгойн нүүрсний ирээдүй 16 жил өргөн, нарийн цариг ярьж хөлөө жийлцсэн монголчууд биднээс өөрсдөөс маань хамаарах үлдлээ.