
Гашуун яриа нэвтрүүлгийн ээлжит дугаарт Авьяаслаг монголчууд-2023 шоуны Алтан базерын эзэн, шилдэг оролцогчдын нэг Б.Алтангэрэл оролцлоо. 10 гаруй жил бор дарс хэрэглэж, амьдралынхаа доод цэгт хүрч үзсэн тэр, архинаас холдож, тун удахгүй бие даасан анхны тайлан тоглолтоо хийх гэж байна.
-Эр хүн туг ч барина, тугал ч хариулна гэдэг. Өнгөрснөөс ухаарсан амьдралын түүхээ хуваалцаач?
-Миний хувьд оюутны ширээнээс л шоу цэнгээн гэж явж байгаад, архины хамааралтай болчихсон юм. Би үнэхээр зовсон. Зовлон гэж юу байдаг юм бэ гээд одоо бодоход, тамын амьдрал гэж тийм л зүйл байдаг байх. Манайх зургаан давхарт л даа. Эндээс уначихвал үхэх болов уу гэж үргэлж боддог байсан. Аймшгийн хордлого, шарталт, тэр хар дарсан зүүд шиг амьдралаас салж чадах болов уу гэсэн тийм бодол надад олон удаа төрж байсан шүү дээ. Миний амьдралд архи үнэхээр балгаа тарьж чадсан. Гэхдээ харамсалтай нь тэр сонголтыг би өөрөө л хийсэн юм. Би 21-22 настай байхдаа л яг тэр зүйлийг амсаад эхэлж байсан. Ингэж хүч үрж, ядартлаа ууна гэж огт бодоогүй.
БУРХАН БОЛОХООС НЬ ӨМНӨ ХҮН ШИГ БАЙЖ БАЙГААД ЯВУУЛЧИХСАН БОЛ…
-40 нас уран бүтээлчийн хувьд оройтох болох уу?
-Би дөрөв дүгээр ангидаа боддог байсан. Яг энэ дуучид шиг л болно гэж. Тэд нар шиг дуулаад, дуугаа хит болгоод, од болоод, тайзан дээр гараад алаад өгнө өө л гэсэн бодолтой байлаа. Анх 2005 онд оюутан болж хотод ирсэн. Огт тооцоолоогүй зүйл дундуур нь орж ирсэн хэрэг. Энэ бол шоу цэнгээн. Би боддог юм. Хамгийн муу санадаг хүндээ архи л өгөх юм байна гэж. Маш их харамсдаг зүйл бол аавтай маань холбоотой. Одоо бурхан болчихсон л доо. Би уг нь аавын хүүхэд. Тэр хүнийг бурхан болохоос нь өмнө аятайхан хүн шиг байж байгаад явуулчихсан бол гэсэн том харамсал байдаг. Хэцүү шүү дээ. Аавын амины хүүхэд мөртөө тэр хүнийг хэлэх үггүй болтол нь явсан. Одоо тоглолтоо хийх гэж байгаа л даа. Тоглолтоо хийхэд үзэгчдийн суудалд аав маань сууж байсан бол хэчнээн сайхан гээч. Гэхдээ одоо байгаа ээжийнхээ сэтгэл санааг нь л амар амгалан байлгах юм сан гэж хичээдэг.
-Хэлэх үг ч миний аавд байгаагүй гэлээ. Энэ байдлыг та яаж мэдэрсэн юм?
-Агуу их хайрыг үгүй хийж чадах ганц л зүйл архи байсан юм билээ. Хэн ч тоохоо болиод, орцонд унтах миний дээгүүр алхаад гарч явсан хүмүүс байдаг. Цайны газар ороод, хуушуурын булан горьдоод зогсож байсан үе ч надад бий.
Архиндаа живэх тусам улам л бүр л цаашлаад байдаг. Гэрээсээ олон хоног алга болчихдог. Тэр үед хэлдэг байсан юм. Явж байгаад л ороод ирэхээр, аав маань уйлаад, “чамайг олон хоног хэл сураггүй алга болчихоор хаана очоод, хэнд алуулаад, цохиулаад, зодуулаад нүдүүлээд үхчихсэн бол, аль орц хонгилоор хөлдөж үхэж байгаа бол” гэж бодох юм гэж. “Унтаж чадахгүй байна аа” гэж байхад нь би тэрийг ойлгодоггүй байсан.
УРЬД НЬ ҮХЧИХ ЮМ САН ГЭЖ БОДДОГ БАЙСАН БОЛ, ӨНӨӨДӨР ЯАЖ ЭРҮҮЛ БАЙХ ВЭ ГЭЖ БОДОЖ БАЙНА
-Юу таныг ингэж өөрчлөв?
-“Хэзээ ч” гэдэг үгийг ялангуяа эрэгтэй хүн хэзээ ч битгий хэлж бай гэдэг маш утга учиртай л юм билээ. Аав маань хэлж байсан. “Миний хүү ааваасаа хойш, наад нэг зүйлээсээ холдохгүй бол нэлээн зовно шүү” гээд л хэлсэн. Тэгээд л яг л үзсэн шүү дээ. Одоо бол амьдрал таалагдаад байна шүү дээ. Амьдралын амт ямар гоё юм бэ. Хүсэж байна, тэмүүлж байна, урьд нь үхчих юм сан гэж боддог байсан бол, өнөөдөр яаж эрүүл байх вэ, яаж урт удаан наслах вэ л гэж бодож байна. Тайлан тоглолтоо хийнэ гээд явж байгааг маань өнгөрсөн амьдралтай минь харьцуулахад тэнгэр газар шиг ялгаатай зүйл байгаа биз дээ. Эргэн ирэх гэж энэ зүйлийг л хэлдэг байх.
-Ер нь хэтэрхий их жаргалтай болохоороо уугаад байдаг юм биш үү?
-Би жаргаж ууж байсан төрлийн хүн нь байх. Би эхээс тавуулаа гэж түрүүн ярьсан. Ээж аав маань ёстой л хоёр идэхгүй, хоосон хонуулахгүй, элэг бүтэн, хувцас бүрэн өсгөсөн. Оюутан ширээнээс хүн болгон намайг тоогоод эхлэнгүүт л би жаахан буруу тийшээ явсан юм болов уу гэж боддог.
-Архинаас холдох хэр хэцүү вэ?
-Архинаас холдоно гэдэг чанга. Нэрээ нууцалдаг юм даа. Би нэг их цуглаанд явдаг. Үнэхээр тийм архины асуудалтай хүн байх юм бол надтай холбогдож болно. Шашны газар биш. Үзэл санаа нэг, зөв чиг баримжаатай газар. Зөв зүйлийн төлөө явж байгаа бүх зүйл амжилт олж байдаг. Аль болох л тэр цуглаан, андуудтайгаа ойрхон байхыг хичээдэг. Эргэн тойронд маань архи уудаг нөхөд байвал би удахгүй л ууна шүү дээ. Эргэн тойрны хүмүүс бүгд эрүүл явъя гээд зориод байхад, тэнэг хүн ч гэсэн бодно.
-Та ирээдүйн зорилгынхоо талаар яриач?
-Манай нэг ах хэлдэг байсан юм. Чи амьдралдаа хэмжээ хязгааргүй мөрөөд гэдэг. Мөрөөдөхөд ямар мөнгө төлөх юм биш. Мөрөөдлийнхөө өчүүхэн тоосыг нь хүртэхэд хүссэнээрээ амьдрах хэмжээний том мөрөөд гэж. Эхэндээ би түүнийг ойлгоогүй. Халаасандаа таваг хоолны мөнгөгүй байж яаж тэгж том мөрөөдөх юм гээд л. Угаасаа боломжгүй мэт санагддаг байсан. Яаж тийм том зүйл мөрөөдөх юм бэ. “Чи монголын тайз хүсэж байхаар, дэлхийн тайз хүсээч” гээд л. Одоо бол боломжтой мэт санагддаг болсон.
-Тайлан тоглолтынхоо тухай ярих уу?
-Тавдугаар сарын 9 буюу ялалтын баяраар тайлан тоглолтоо хийнэ. Үүнийг би хар багаасаа мөрөөдсөн. Аль эрт болох байсан зүйл цаг хугацааны хувьд л жаахан хойшилж байгаа юм. Би юу чаддаг юм. Алтангэрэл гэдэг хүн дуулахаас өөр юу чаддаг юм. Би багадаа хөөмийгөөр хичээллэж байсан байна. Тэр үзүүлбэрүүд орно. Миний тоглолт амьд харьцаа, амьд яриатай, амьд дуутай тоглолт болоосой гэж хүсэж байгаа юм. Яг л Алтангэрэлийн амьдралыг тэндээс харах боломжтой.