
Манай улсад хар тамхи мансууруулах төрлийн бодисын хэрэглээ жилээс жилд өсөн нэмэгдсээр байгаа. Хар тамхитай тэмцэх газрын Урьдчилсан сэргийлэх хамтын ажиллагааны хэлтсээс, хар тамхи хэрэглэгчдийн тоо 2030 онд 43 хувиар өсөх эрсдэлтэй байгааг онцолжээ.
Өсвөр насны хүүхдүүдийн сэтгэл зүй хэт тогтворгүй, бусдын нөлөөнд амархан автах зэргээс шалтгаалж ахуйн хүрээний эд зүйлс үнэртэх, мансууруулах бодис хэрэглэх тохиолдол ихээр гардаг байна. Сүүлийн таван жилийн хугацаанд хар тамхи мансууруулах бодистой холбоотой нийт 1064 хэрэг бүртгэгдэж, 1500 орчим иргэн холбогджээ. Тэдгээр иргэдийг насны бүлгээр нь ангилбал 18-25 насныхан 54 хувийг эзэлж байгаа бол нийт холбогдогчдын 92.3 хувийг 35 хүртэлх насныхан эзэлж буй.
2020 онд өсвөр насныхны дунд хийсэн судалгаагаар 1000 хүүхэд тутмын тал нь буюу 500 гаруй хүүхэд ямар нэг байдлаар хар тамхи, мансууруулах бодис хэрэглэж үзсэн байна. Тэгвэл 2022 онд сэтгэцийн эрүүл мэндийн төвд мансууруулах, сэтгэц идэвхт эм, хорт бодисын шалтгаант эмгэгээр 638 өвчлөл бүртгэгдсэнээс 51 хувь нь насанд хүрээгүй өсвөр насны хүүхэд байжээ. Нийслэлийн Чингэлтэй дүүрэгт гэхэд л нийт хүн амын 25.8 хувийг 10-19 хүртэлх өсвөр насны хүүхэд эзэлж байгаа бөгөөд тэдгээрээс 60 хүүхэд нь мансууруулах бодис хэрэглэж үзсэнээс 12 нь амиа хорлох үйлдэл гаргасан байна.
Хар тамхи мансууруулах төрлийн бодисын хэрэглээний талаарх анхны судалгааг 1999 онд хийсэн. Тухайн үед 1000 өсвөр насны хүүхдүүдийн дунд хийсэн судалгаагаар 45 хүүхэд өвсний ургамал татаж хэрэглэдэг нь тогтоогдсон. Түүнээс хойш энэ тоо тасралтгүй өссөөр 2013 оны аравдугаар сар хүртэл хэрэглэгчийн тоо 561 болжээ. Энэ нь арван жилийн дотор 10 дахин өссөн үзүүлэлт юм. Тодруулбал, 2012 онд л гэхэд 38 хүн энэ төрлийн гэмт хэрэгт холбогдон ялаар шийтгүүлжээ. Түүнчлэн 2010-2013 онд Үндэстэн дамнасан хар тамхи мансууруулах бодисын гэмт хэрэгт 34 хүн холбогдож гадаад оронд ялаар шийтгүүлсэн гэв. Эдгээрээс хоёр хүн цаазлуулж, хоёр хүн бүх насаараа хорих ял, 15 хүн 15 жилийн ялаар тус тус шийтгүүлсэн байна. 2014 оны аравдугаар сард нийслэлийн хэмжээнд хар тамхитай холбоотой хэргээр 21 хүнийг баривчлан шалгаж, 20 гаруй килограмм мансууруулах төрлийн бодисыг хураан авсан баримт бий.
Одоогоос дөрвөн жилийн өмнө Хан-Уул дүүргийн нутаг дэвсгэрт 12-14 насны нэг ангийн 14 хүүхэд хар тамхи хэрэглэж байгаад саатуулагдсан байдаг. Харин өнгөрсөн жил Сүхбаатар дүүргийн XI хороолол, Зуун айл орчмын байрнуудаас мансууруулах төрлийн бодис хэрэглэж мансуурсан хүүхдүүдийг цагдаа нар барьжээ. Сүхбаатар дүүргийн VIII хорооны нутаг дэвсгэр 23 дугаар байрны есөн давхраас 14 настай Б, 16 настай Г, 15 настай Ж нар зэрлэг олсны төрлийн ургамал буюу каннабис татаж мансуурч байгаад баригдсан байна. Тэд нэг сургуулийн сурагчид байсан. Цагдаа нар хүүхдүүдийг шалгаж, СЭМҮТ-д хэвтэн эмчлүүлсэн байна. Мөн Сонгинохайрхан дүүргийн нутаг дэвсгэр Хархорин, Нэгдүгээр хороолол орчмын байрны орцонд ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчид байнга мансуурдаг гэсэн мэдээлэл бий. Иймд эцэг эх асран хамгаалагчид өсвөр насны хүүхдэдээ анхаарч, тэднийг сонсох, ярилцах шаардлага тулгарсаар байна.
Харин дэлхий дээр 3300 гаруй төрийн бус байгууллага энэ чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байна. Мөн 200 гаруй сая хүн хар тамхи, мансууруулах бодис идэвхтэй хэрэглэдэг гэсэн судалгааг НҮБ гаргажээ. Үүнээс жилд 70 мянган хүн буюу өдөрт дунджаар 192 хүн амь насаа алддаг гэжээ.
Эх сурвалж: Sudalgaa.gov.mn