Н.Өсөхбаяр, Н.Баяржаргал нарын барилдах эрхийг хасаж, Б.Гончигдамбын барилдах эрхийг хассангүй
2026 оны 1 дүгээр сард Баянзүрх дүүргийн 2-р хорооны иргэн, 8 сартай эмэгтэй, 4 настай хүүхэд бусдын гарт онц хэрцгийгээр амь насаа алдсан хэрэг гарлаа. Мөн 3 настай охин нь цээжний хэсэгт олон удаа хутгалуулсан гэмтэлтэйгээр Цэргийн төв эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлэгдэж байна.
Урьдчилсан байдлаар энэ хэргийн сэжигтнээр 48 настай Батчулуун нэртэй иргэн тодорхойлогдож, цагдан хориод байгаа юм.
Сэжигтэн өмнө нь хүн амины хэрэгт холбогдож албадан эмчлүүлж байжээ
Уг хэрэгт сэжиглэгдэж буй Батчулуун нь сэтгэцийн өвчтэй гэж мэргэжлийн эмч нарын дүгнэлтээр тогтоогдсон байна.
2020 онд тэрбээр Орхон аймагт гудамжаар алхаж явсан хүний амь насыг хөнөөсөн хэрэг гаргасан бөгөөд тухайн үедээ ДЭМБ-ын (WHO) оношийн F20 шизофрени гэж оношлогдон, ял оноохгүй, харин албадан эмчлэх шүүхийн шийдвэрээр СЭМҮТ-д эмчлүүлж байсан баримт бий.
2024 онд батлагдсан шүүхийн захирамжаар Батчулууныг СЭМҮТ-ээс гаргаж, Баянзүрх дүүргийн 2-р хороонд ганцаараа амьдруулсан байна.
Өвчин нь намжсан бол яагаад хяналтгүйгээр нийгэм рүү гаргасан юм бэ?
Өрөг.мн редакц салбарын байгууллагууд, хуульч, шинжээчидтэй холбогдож дараах мэдээллийг тодруулсан:
Шүүхийн шийдвэр ба эмчилгээний процесс
Сэтгэцийн өвчтэй хүний гэмт хэрэг үйлдэх, ялчлалд хамаарах эсэхийг шүүх тогтоодог.
Шүүх шийдвэр гаргахдаа мэргэжлийн эмчийн дүгнэлтэд үндэслэдэг.
Батчулууныг F20 – Шизофрени оноштой гэж эмч нар дүгнэсэн учир шоронд ял эдлүүлэх биш албадан эмчлэхээр шийдвэрлэж СЭМҮТ-д хэвтэн эмчлүүлсэн.
Гэхдээ 2024 онд шүүх дахин шийдвэр гаргаж, тухайн үедээ “эмчилгээ үр дүнгээ өгсөн, сэтгэцийн байдал намжсан” гэж үзэн нийгэм рүү гаргасан байна.
Эмнэлгийн хариу тайлбар:
2026.01.07-ны өдөр СЭМҮТ-ийн Эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдлын албаны дарга Д.Одончимэгтэй уулзсаны дараа бидэнд өгсөн тайлбар:
Хувийн нууц, эмнэлгийн мэдээллийн хамгааллын улмаас эзэнтэй холбоотой дэлгэрэнгүй тайлбар өгөх боломжгүй.
Сэтгэцийн өвчтэй хүний эмчилгээ, түүний явц, хяналтын талаарх мэдээллийг зөвхөн хууль ёсны байгууллагаас гаргана.
Нийгэмд гарах нөхцөл ба хяналт
СЭМҮТ-ээс гарсны дараа:
Батчулуун харьяаллын өрхийн эмнэлэг, сэтгэцийн эмчийн хяналтад байх ёстой.
Тухайн хүн сардаа хоёр удаа хяналтад орох журамтай бөгөөд эрүүл мэндийн байгууллагад байнга бүртгэгдэж байх шаардлагатай.
Гэвч манай редакц холбогдсон зарим өрхийн эмнэлэг, байгууллага мэдээлэл өгөхөөс татгалзсан.
Суурь шалтгаан, системийн асуудал
Редакцын сурвалжлагаар дараах асуудлууд хөндөгдөв:
1. Салбарын бодлого, хяналт сул
СЭМҮТ-ийн санхүүжилт, хүний нөөц, хяналтын механизм хангалтгүй байна.
2. Ар гэр, нийгмийн орчин
Сэтгэцийн өвчтэй иргэдийн ар гэрийн туслалцаа, асаргаа дутмаг байна.
3. Хуулийн хэрэгжилт
Сэтгэцийн өвчтэй, гэмт хэрэг үйлдсэн хүмүүсийг нийгэм рүү гаргах нь зарим тохиолдолд эрсдэлтэй байна.
Салбар хоорондын уялдаа, зохицуулалт үгүйлэгдэж байна.
Олон улсын жишиг
Олон улсад сэтгэцийн өвчтэй хүний хариуцлагыг шийдвэрлэхдээ дараах жишгийг баримталдаг:
🇺🇸 АНУ
Хэрэв тухайн хүн үйлдлийн бурууг ухамсарлаж чадаагүй атлаа гэмт хэрэг хийсэн гэж тогтоогдвол “Not Guilty by Reason of Insanity” гэж тооцож ял оноодоггүй, харин эмчилгээнд удаан хугацаанд байлгана.
🇬🇧 Их Британи
M’Naghten Rule дээр үндэслэн, ухамсарласан эсэх, буруу гэдгийг нь мэдэж байсан эсэхийг судалж шийднэ.
🇩🇪 Герман
Хэрэв сэтгэцийн өвчин гэмт хэрэгт шууд холбоотой байвал ял оноохгүй, албадан эмчилгээ ба нийгмийн хамгаалалтын хяналт тогтооно.
Судалгааны баримт
Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн хэрэгжилтийн талаар 2025 онд гарсан судалгааны тайланд:
Энэхүү тайлан нь 2020-2024 оны хооронд Монгол Улсад сэтгэцийн өвчтэй этгээд гэмт хэрэг үйлдсэн тохиолдлуудын тоо, тэдгээрт авсан арга хэмжээ, шүүхийн шийдвэр, эмчилгээний хэлбэрийг харьцуулан судалсан дүн болно.
Судалгаанд Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллага, Эрүүл мэндийн салбар, сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний тайлангууд, холбогдох байгууллагуудын нээлттэй мэдээллийг ашиглав.
Статистик мэдээлэл (2020-2024)
Хүснэгт 1. Гэмт хэрэг үйлдсэн, сэтгэцийн өвчтэй этгээдийн тоо
| Он | Тохиолдлын тоо |
| 2020 | 44 |
| 2021 | 37 |
| 2022 | 36 |
| 2023 | 44 |
| 2024 | 38 |
Нийт 5 жилийн хугацаанд 199 тохиолдол бүртгэгдсэн байна.
Авсан арга хэмжээний хэлбэр
Судалгаанд хамрагдсан тохиолдлуудад дараах арга хэмжээг авч хэрэгжүүлсэн байна.
Албадан эмчилгээ (СЭМҮТ болон харьяа байгууллага): 61%
Ял оногдуулах + эмчилгээ хосолсон: 24%
Хариуцлагаас чөлөөлж, хяналттай сулласан: 11%
Бусад (шалгалт үргэлжилж буй, шийдвэр гараагүй): 4%
Сэтгэцийн оношийн бүтэц
Гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдүүдийн дунд дараах онош давамгайлж байна.
F20 – Шизофрени: 58%
F30 – F39 – Сэтгэл хөдлөлийн эмгэг: 21%
F10 – F19- Сэтгэцэд нөлөөт бодисын хамааралтай эмгэг: 14%
Бусад онош: 7%
Нийгэмд дахин шилжсэн тохиолдол 2024 оны байдлаар:
18 иргэн Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төвөөс шүүхийн шийдвэрээр гарч, харьяаллын өрхийн эмнэлэг, дүүргийн сэтгэцийн эмчийн хяналтад шилжсэн байна.
Гэвч хяналт, дагаж мөрдөлтийн механизм сул байгаа нь судалгаагаар ажиглагдсан.
Өнөөдрийн байдлаар:
Сэтгэцийн өвчтэй, гэмт хэрэг үйлдсэн хүмүүсийг нийтэд гаргах, эсвэл шорон руу шилжүүлэх хуулийн механизм шаардлагатай байна.
Салбар хоорондын уялдаа холбоо, хяналт, бодлого, хуулийн шинэчилсэн зохицуулалт бий болгох шаардлага илэрхий байна.
Энэ хэрэг нь хамгийн ноцтой өртөх эрсдэлтэй системийн сул талуудыг илчлэх мэт.
Өрөг.мн редакц хохирогч гэр бүл, хүүхдүүдийн ар гэр, амь насаа алдсан бүх хохирогчид, тэдний гэр бүлд гүн эмгэнэл илэрхийлье.
1
0
0
0
0
0
0
0
